Ryzyko poślizgnięcia

Ryzyko poślizgnięcia to prawdopodobieństwo utraty równowagi przez pracownika wskutek zmniejszenia przyczepności pomiędzy obuwiem a podłożem. Może prowadzić do upadku na tym samym poziomie, uderzenia o elementy wyposażenia, skręcenia stawu, złamania kończyny, urazu kręgosłupa, stłuczenia, rany, urazu głowy, a w określonych warunkach również do upadku z wysokości, kontaktu z maszyną, substancją chemiczną, gorącą powierzchnią albo ruchem pojazdów. W praktyce BHP jest to jedno z najczęściej lekceważonych zagrożeń, ponieważ poślizgnięcie bywa traktowane jako drobne zdarzenie porządkowe, mimo że może skutkować ciężkim wypadkiem przy pracy.

Ryzyko poślizgnięcia występuje w wielu miejscach pracy, m.in. w halach produkcyjnych, magazynach, warsztatach, kuchniach, sklepach, placówkach medycznych, zakładach sprzątających, laboratoriach, na budowach, w zakładach przetwórstwa spożywczego, pralniach, myjniach, chłodniach, oczyszczalniach ścieków, na rampach, schodach, parkingach, placach manewrowych, drogach wewnętrznych i ciągach komunikacyjnych. Zagrożenie może dotyczyć zarówno pracowników fizycznych, jak i biurowych, kierowców, klientów, pacjentów, gości oraz pracowników firm zewnętrznych.

Najczęstszymi przyczynami poślizgnięcia są mokre, tłuste, zaśnieżone, oblodzone, zabrudzone albo zapylone nawierzchnie. Do poślizgnięcia może dojść po rozlaniu wody, oleju, smaru, mleka, środków czystości, farb, substancji chemicznych, błota, śniegu, lodu, mąki, pyłu, granulatów lub innych materiałów zmniejszających przyczepność. Ryzyko zwiększają także nierówne posadzki, niewłaściwy spadek podłogi, brak mat wejściowych, śliskie płytki, brak odwodnienia, niewłaściwe sprzątanie, stosowanie nieodpowiednich detergentów, pośpiech, niewystarczające oświetlenie oraz nieodpowiednie obuwie.

Poślizgnięcie może mieć poważne skutki szczególnie wtedy, gdy pracownik przenosi ładunek, obsługuje narzędzie, znajduje się przy maszynie, porusza się po schodach, pracuje na podeście, przy rampie, wykopie, krawędzi stropu, w pobliżu pojazdów albo w strefie substancji niebezpiecznych. Sam upadek na tym samym poziomie może spowodować złamanie, zwichnięcie, uraz głowy lub długotrwałą niezdolność do pracy. W niektórych sytuacjach poślizgnięcie jest początkiem zdarzenia łańcuchowego, np. pracownik traci równowagę, wpada na ruchome elementy maszyny, przewraca pojemnik z chemikaliami albo spada z niezabezpieczonej krawędzi.

Pracodawca powinien uwzględnić ryzyko poślizgnięcia w ocenie ryzyka zawodowego dla stanowisk i miejsc pracy, w których występują śliskie nawierzchnie, prace mokre, zmienne warunki atmosferyczne, zanieczyszczenia posadzki, ruch pieszy, transport ręczny, schody, rampy, podesty, wejścia do budynków, drogi wewnętrzne albo praca w warunkach pośpiechu. Ocena ryzyka powinna obejmować rodzaj podłoża, częstotliwość zanieczyszczeń, sposób sprzątania, warunki pogodowe, oświetlenie, obuwie robocze, organizację ruchu, stan techniczny podłóg, stosowane oznakowanie, liczbę osób narażonych oraz dotychczasowe wypadki i zdarzenia potencjalnie wypadkowe.

Podstawowym sposobem ograniczania ryzyka poślizgnięcia jest utrzymanie nawierzchni w stanie zapewniającym bezpieczne poruszanie się. Posadzki, schody, rampy, ciągi komunikacyjne, dojścia do stanowisk, place i drogi zakładowe powinny być równe, czyste, drożne, odpowiednio oświetlone i dostosowane do warunków użytkowania. Należy usuwać rozlane substancje, błoto, śnieg, lód, pyły, odpady i inne zanieczyszczenia na bieżąco, a miejsca niebezpieczne oznakować do czasu całkowitego usunięcia zagrożenia. Samo ustawienie znaku „śliska podłoga” nie zastępuje obowiązku usunięcia przyczyny zagrożenia.

Ważne znaczenie ma dobór odpowiedniej nawierzchni. W miejscach narażonych na wilgoć, tłuszcze, substancje chemiczne, śnieg, lód lub intensywny ruch pieszy należy stosować materiały o odpowiedniej antypoślizgowości, trwałości i odporności na warunki pracy. Dotyczy to szczególnie kuchni, sanitariatów, myjni, chłodni, ramp, schodów, wejść do budynku, hal produkcyjnych, warsztatów i stref załadunku. Nawierzchnia, która jest bezpieczna w warunkach suchych, może stać się bardzo śliska po kontakcie z wodą, olejem albo pyłem, dlatego dobór posadzki powinien wynikać z rzeczywistego sposobu użytkowania.

Sprzątanie powinno być zorganizowane tak, aby nie tworzyło dodatkowego zagrożenia. Zbyt duża ilość wody, niewłaściwy detergent, pozostawienie mokrej posadzki bez oznakowania, sprzątanie w godzinach dużego ruchu albo brak osuszenia powierzchni mogą zwiększać ryzyko poślizgnięcia. Pracownicy sprzątający powinni znać zasady zabezpieczania miejsca pracy, stosowania znaków ostrzegawczych, doboru środków czystości, usuwania rozlewów oraz reagowania na zanieczyszczenia stwarzające bezpośrednie zagrożenie. W zakładach o dużym natężeniu ruchu warto stosować harmonogramy sprzątania, maty wejściowe, system szybkiego zgłaszania rozlewów i wyznaczone osoby odpowiedzialne za kontrolę czystości.

W okresie zimowym szczególne znaczenie ma organizacja utrzymania dojść, schodów zewnętrznych, parkingów, dróg wewnętrznych, ramp, placów manewrowych i wejść do budynków. Należy usuwać śnieg, lód i błoto pośniegowe, stosować środki ograniczające śliskość, zapewnić maty pochłaniające wilgoć przy wejściach oraz kontrolować miejsca, w których woda może zamarzać. Ryzyko poślizgnięcia wzrasta rano, po opadach, przy zmianach temperatury i w miejscach zacienionych, dlatego kontrole powinny być dostosowane do realnych warunków pogodowych, a nie wykonywane wyłącznie według sztywnego harmonogramu.

Obuwie robocze i ochronne powinno być dobrane do rodzaju nawierzchni i warunków pracy. W miejscach, gdzie występują mokre lub tłuste podłogi, należy stosować obuwie o podeszwie ograniczającej ryzyko poślizgu. W pracy na zewnątrz znaczenie mają również właściwości podeszwy w niskiej temperaturze, przy śniegu, lodzie i błocie. Obuwie powinno być w dobrym stanie technicznym, ponieważ zużyta podeszwa traci właściwości antypoślizgowe. Pracownik nie powinien używać prywatnego obuwia, które nie zapewnia odpowiedniej przyczepności, jeżeli charakter pracy wymaga obuwia roboczego lub ochronnego.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne mogą obejmować maty antypoślizgowe, kratownice, listwy i taśmy antypoślizgowe, poręcze przy schodach, odwodnienie posadzek, systemy odprowadzania wody, bariery oddzielające strefy mokre, właściwe oświetlenie, oznakowanie zmian poziomu, zabezpieczenie ramp i podestów oraz wydzielenie bezpiecznych ciągów komunikacyjnych. Przy projektowaniu stanowisk należy unikać rozwiązań, które wymuszają chodzenie po mokrej lub zabrudzonej powierzchni, przecinanie stref mycia, przechodzenie przez miejsca rozlewów albo poruszanie się po śliskich rampach bez zabezpieczeń.

Instrukcje BHP powinny zawierać praktyczne zasady ograniczania ryzyka poślizgnięcia. W zależności od stanowiska mogą obejmować sposób utrzymania porządku, postępowanie przy rozlaniu substancji, zasady zgłaszania śliskich nawierzchni, obowiązek oznakowania miejsca niebezpiecznego, stosowanie odpowiedniego obuwia, poruszanie się po schodach i rampach, zakaz biegania po ciągach komunikacyjnych, zasady przenoszenia ładunków ograniczających widoczność oraz sposób reagowania na śnieg, lód, błoto, olej, smar lub inne zanieczyszczenia.

Szkolenie pracowników powinno zwracać uwagę na to, że poślizgnięcie nie jest zdarzeniem przypadkowym, lecz najczęściej wynika z możliwych do usunięcia przyczyn. Pracownicy powinni wiedzieć, jak rozpoznawać śliskie powierzchnie, gdzie zgłaszać zanieczyszczenia, jak zabezpieczyć rozlew, kiedy przerwać pracę, jak korzystać z oznakowanych przejść i jak dobierać sposób poruszania się do warunków. Szczególnie ważne jest, aby pracownicy nie przechodzili obojętnie obok rozlanej substancji, mokrej posadzki, oblodzonego wejścia lub uszkodzonej nawierzchni.

Pracownik ma obowiązek stosować się do zasad poruszania się po zakładzie, używać wymaganego obuwia, utrzymywać porządek na stanowisku, zgłaszać rozlane substancje, oblodzenie, mokre posadzki, uszkodzone schody, brak oświetlenia, zniszczone maty, nierówne nawierzchnie i inne nieprawidłowości. Jeżeli może bezpiecznie usunąć drobne zanieczyszczenie, powinien to zrobić zgodnie z obowiązującą procedurą. Jeżeli zagrożenie jest większe, powinien zabezpieczyć miejsce, ostrzec inne osoby i powiadomić przełożonego albo wyznaczoną osobę odpowiedzialną.

W miejscach, w których ryzyko poślizgnięcia jest stałe lub często się powtarza, warto prowadzić analizę przyczyn. Jeżeli w danym miejscu regularnie pojawia się woda, olej, błoto lub pył, samo sprzątanie może być niewystarczające. Należy ustalić, skąd bierze się zanieczyszczenie, czy można je wyeliminować u źródła, czy potrzebne jest odwodnienie, osłona, zmiana technologii, lepsza wentylacja, inny środek czystości, naprawa instalacji, zmiana nawierzchni albo reorganizacja ruchu. Powtarzające się poślizgnięcia i zdarzenia potencjalnie wypadkowe są sygnałem, że zastosowane środki są nieskuteczne.

Ryzyko poślizgnięcia powinno być szczególnie kontrolowane w strefach wejściowych. Woda, śnieg i błoto wnoszone na obuwiu mogą szybko zmienić bezpieczną posadzkę w śliską powierzchnię. Dobrą praktyką jest stosowanie odpowiednich wycieraczek i mat systemowych, kontrola ich stanu, regularna wymiana lub czyszczenie, zapewnienie odpływu wody i częstsze sprzątanie w okresach opadów. Maty nie mogą się podwijać, przesuwać ani tworzyć dodatkowego ryzyka potknięcia.

W zakładach produkcyjnych i magazynach należy zwracać uwagę na połączenie ryzyka poślizgnięcia z transportem wewnętrznym. Śliska nawierzchnia może zwiększać drogę hamowania wózka jezdniowego, utrudniać manewrowanie, powodować utratę stabilności ładunku i zwiększać ryzyko potrącenia pieszego. Z kolei pracownik, który poślizgnie się w strefie ruchu pojazdów, może znaleźć się bezpośrednio przed wózkiem, samochodem lub inną maszyną. Dlatego organizacja ruchu, stan nawierzchni i utrzymanie czystości powinny być oceniane łącznie.

Przy pracach na wysokości poślizgnięcie może prowadzić do szczególnie poważnych następstw. Mokry pomost rusztowania, oblodzona drabina, śliska powierzchnia dachu, zabrudzony podest roboczy albo zaśnieżona kładka mogą spowodować utratę równowagi i upadek z wysokości. W takich warunkach konieczne jest stosowanie zabezpieczeń zbiorowych, właściwego obuwia, bieżącej kontroli warunków, usuwania zanieczyszczeń i wstrzymywania prac, jeżeli warunki nie pozwalają na bezpieczne ich wykonanie.

Ryzyko poślizgnięcia może być również związane z substancjami chemicznymi. Rozlane oleje, rozpuszczalniki, detergenty, środki dezynfekcyjne, emulsje, chłodziwa lub inne preparaty mogą powodować jednocześnie zagrożenie poślizgnięcia, podrażnienia skóry, zatrucia, oparzenia chemicznego, pożaru albo skażenia środowiska pracy. W takich przypadkach procedura powinna określać nie tylko sposób oznakowania mokrej powierzchni, ale również dobór rękawic, sorbentów, wentylacji, neutralizacji, usunięcia odpadu i pierwszej pomocy.

Dokumentacja BHP dotycząca ryzyka poślizgnięcia może obejmować ocenę ryzyka zawodowego, instrukcje stanowiskowe, instrukcje utrzymania czystości, harmonogramy sprzątania, procedury reagowania na rozlewy, zapisy kontroli stanu nawierzchni, protokoły przeglądów obiektu, zgłoszenia usterek, dokumentację wypadków i zdarzeń potencjalnie wypadkowych oraz potwierdzenia zapoznania pracowników z zasadami bezpiecznego poruszania się. Dokumentacja powinna pomagać w realnym zarządzaniu ryzykiem, a nie ograniczać się do ogólnego zapisu „uwaga na śliską nawierzchnię”.

Ryzyko poślizgnięcia należy aktualizować po zmianie nawierzchni, procesu technologicznego, środka czyszczącego, organizacji ruchu, sposobu magazynowania, rodzaju obuwia roboczego, warunków atmosferycznych, wystąpieniu wypadku, zgłoszeniu zdarzenia potencjalnie wypadkowego albo po stwierdzeniu powtarzających się zanieczyszczeń. Jeżeli pracownicy często zgłaszają śliskość w tym samym miejscu, konieczne jest działanie techniczne lub organizacyjne, a nie wyłącznie ponowne przypomnienie o ostrożności.

Najczęstsze nieprawidłowości związane z ryzykiem poślizgnięcia to brak szybkiego usuwania rozlewów, niewłaściwa organizacja sprzątania, śliskie płytki w strefach mokrych, zużyte maty, brak oznakowania mokrej podłogi, nieodśnieżone wejścia, oblodzone schody, brak poręczy, niedostateczne oświetlenie, używanie nieodpowiedniego obuwia, tolerowanie wycieków oleju lub chłodziwa, brak procedury zgłaszania zagrożeń oraz bagatelizowanie zdarzeń potencjalnie wypadkowych.

Skuteczne ograniczanie ryzyka poślizgnięcia wymaga połączenia właściwego projektowania nawierzchni, utrzymywania porządku, szybkiego usuwania zanieczyszczeń, zapewnienia odpowiedniego obuwia, oznakowania miejsc niebezpiecznych, kontroli warunków pogodowych, dobrego oświetlenia, szkoleń i nadzoru. Najważniejszą zasadą jest usuwanie przyczyn śliskości, a nie jedynie ostrzeganie przed nimi. Dobrze zarządzane ryzyko poślizgnięcia zmniejsza liczbę wypadków, absencję chorobową, koszty odszkodowań i przestojów oraz poprawia ogólne bezpieczeństwo organizacji pracy.

Tagi / powiązane hasła: poślizgnięcie, potknięcie, upadek na tym samym poziomie, ryzyko upadku, śliska nawierzchnia, mokra podłoga, oblodzenie, utrzymanie porządku, ciągi komunikacyjne, drogi zakładowe, schody, rampy, maty antypoślizgowe, obuwie antypoślizgowe, obuwie ochronne, ocena ryzyka zawodowego, instrukcja BHP, sprzątanie stanowiska pracy, rozlanie substancji, oznakowanie miejsca niebezpiecznego, środki ochrony zbiorowej, bezpieczeństwo w magazynie, bezpieczeństwo na budowie, transport wewnętrzny, zdarzenie potencjalnie wypadkowe

Wróć do listy

FB
x