Pracodawca

Zgodnie z polskim Kodeksem pracy, pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. W kontekście bezpieczeństwa i higieny pracy to właśnie pracodawca ponosi najwyższą, ostateczną i niepodzielną odpowiedzialność za stan BHP w całym zakładzie, co oznacza, że nie może on w żaden sposób zwolnić się z tej odpowiedzialności poprzez powierzenie poszczególnych zadań zakładowej służbie BHP czy zewnętrznym specjalistom.

Nadrzędnym obowiązkiem pracodawcy jest ochrona zdrowia i życia pracowników poprzez bezwzględne zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Wiąże się to bezpośrednio z koniecznością organizowania pracy w sposób bezpieczny, zapewniania bezwarunkowego przestrzegania w zakładzie pracy powszechnie obowiązujących oraz wewnątrzzakładowych przepisów, wydawania poleceń usunięcia wszelkich uchybień w tym zakresie oraz ciągłego kontrolowania wykonania tych poleceń. Kluczowym narzędziem realizacji tych obowiązków jest systematyczna ocena ryzyka zawodowego, którą pracodawca musi rzetelnie sporządzić, udokumentować i z którą musi szczegółowo zapoznać każdego pracownika przed dopuszczeniem go do wykonywania obowiązków służbowych na nowym stanowisku. W ramach profilaktyki zdrowotnej pracodawca jest również ściśle zobligowany do organizowania, na własny koszt i w godzinach pracy, profilaktycznych badań lekarskich, w tym badań wstępnych, okresowych i kontrolnych, a pod żadnym pozorem nie wolno mu dopuścić do pracy osoby bez aktualnego i ważnego orzeczenia lekarza medycyny pracy stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy.

Każdy pracodawca ma absolutny obowiązek zapewnienia pracownikom odpowiedniego przeszkolenia w dziedzinie BHP, obejmującego wyczerpujące szkolenia wstępne, w tym instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy, oraz regularnie powtarzane szkolenia okresowe. Zgodnie z fundamentalną hierarchią środków ochrony, organizator procesów pracy musi w pierwszej kolejności dążyć do likwidacji zagrożeń u samego źródła, następnie w sposób priorytetowy stosować skuteczne środki ochrony zbiorowej, a dopiero w ostateczności, gdy inne metody organizacyjne i techniczne zawodzą, dostarczać nieodpłatnie i wyegzekwować stosowanie rygorystycznie dobranych środków ochrony indywidualnej. W tym zakresie pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za wyposażenie personelu w niezbędne, atestowane zabezpieczenia chroniące przed urazami lub czynnikami szkodliwimi, co w zależności od stanowiska oznacza konieczność wydania takich elementów jak odzież i obuwie robocze, szelki bezpieczeństwa, czy chociażby solidnie dopasowany hełm ochronny, dbając jednocześnie o ich regularne pranie, konserwację, naprawę i odpylanie. Do niezwykle ważnych zadań zarządczych należy także opracowanie, bieżące aktualizowanie i udostępnienie zrozumiałych instrukcji BHP dla każdego użytkowanego urządzenia, obsługiwanej maszyny, procesu technologicznego oraz stanowiska pracy.

W przypadku wystąpienia nagłych zdarzeń kryzysowych, bezwzględnym obowiązkiem pracodawcy jest podjęcie natychmiastowych działań ratunkowych, imienne wyznaczenie odpowiednio przeszkolonych osób odpowiedzialnych za udzielanie pierwszej pomocy przedmedycznej oraz zwalczanie pożarów, a w razie zaistnienia wypadku przy pracy powołanie rzetelnego zespołu powypadkowego, który musi szczegółowo ustalić okoliczności i przyczyny zdarzenia oraz terminowo sporządzić wymaganą przepisami dokumentację. Równie istotne dla kultury bezpieczeństwa jest terminowe reagowanie na zalecenia, nakazy i wystąpienia organów nadzoru nad warunkami pracy, do których należą przede wszystkim inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy oraz pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Do najczęstszych, a zarazem najbardziej rażących błędów popełnianych przez pracodawców należy iluzoryczne przeprowadzanie instruktaży stanowiskowych, całkowite ignorowanie wyników oceny ryzyka zawodowego przy projektowaniu nowych procesów technologicznych, brak jakiegokolwiek faktycznego nadzoru kadry kierowniczej nad przestrzeganiem procedur przez załogę oraz zmuszanie personelu do realizacji zadań pod presją czasu z pominięciem bezpiecznych metod pracy, co niestety często prowadzi do tragicznych w skutkach wypadków i skutkuje pociągnięciem podmiotu zatrudniającego do odpowiedzialności karnej.

Tagi / powiązane hasła: pracodawca, obowiązki pracodawcy, Kodeks pracy, odpowiedzialność za BHP, ocena ryzyka zawodowego, szkolenia BHP, badania profilaktyczne, środki ochrony zbiorowej, instrukcja BHP, wypadek przy pracy

Wróć do listy