Zgrzewanie tworzyw sztucznych
Zgrzewanie tworzyw sztucznych to proces trwałego łączenia elementów, najczęściej wykonanych z tworzyw termoplastycznych, przez miejscowe podgrzanie powierzchni do stanu plastycznego, ich dociśnięcie i pozostawienie do ostygnięcia. Proces może być realizowany ręcznie, mechanicznie lub automatycznie.
Stosuje się między innymi zgrzewanie gorącym powietrzem, klinem grzejnym, płytą grzejną, metodą doczołową, elektrooporową, ultradźwiękową, impulsową i wysokiej częstotliwości. Technologię należy dobrać do rodzaju tworzywa, grubości elementów, wymaganej wytrzymałości połączenia i zaleceń producenta materiału.
Najważniejsze zagrożenia
Podczas zgrzewania tworzyw mogą występować:
- oparzenia od grzałek, dysz, nagrzanych płyt, klina i uplastycznionego materiału,
- zmiażdżenie lub przygniecenie dłoni przez szczęki, dociski i ruchome części zgrzewarki,
- pochwycenie przez wałki podające, rolki prowadzące i mechanizmy transportujące folię,
- porażenie prądem wskutek uszkodzenia przewodu, izolacji, obudowy lub instalacji zasilającej,
- narażenie na pary, dymy i aerozole powstające podczas nadmiernego ogrzewania lub rozkładu tworzywa,
- pożar materiału, wyposażenia stanowiska albo nagromadzonych odpadów,
- urazy oczu wskutek odprysków stopionego materiału,
- skaleczenia ostrymi krawędziami płyt, rur, folii i narzędzi przygotowawczych,
- hałas i drgania przy niektórych technologiach,
- przeciążenia układu ruchu podczas ustawiania dużych elementów i pracy w wymuszonej pozycji.
Wentylacja i ograniczanie emisji
Rodzaj powstających zanieczyszczeń zależy od tworzywa, dodatków, barwników, zanieczyszczeń powierzchni oraz temperatury procesu. Nie wolno zgrzewać materiału o nieznanym składzie ani samodzielnie podwyższać temperatury ponad wartość określoną w instrukcji technologicznej.
Stanowisko należy wyposażyć w skuteczną wentylację ogólną, a w przypadku możliwości emisji szkodliwych substancji również w odciąg miejscowy umieszczony możliwie blisko miejsca ich powstawania. Powietrza zanieczyszczonego nie należy kierować w stronę pracownika ani innych stanowisk.
Pracę trzeba przerwać w przypadku pojawienia się intensywnego dymu, ostrego zapachu, podrażnienia oczu lub dróg oddechowych, zmiany barwy tworzywa albo jego zwęglenia. Przegrzany materiał należy usuwać zgodnie z ustaloną procedurą, po bezpiecznym wyłączeniu urządzenia.
Bezpieczna obsługa zgrzewarki
Przed rozpoczęciem pracy należy sprawdzić stan przewodów, osłon, elementów grzejnych, regulatorów temperatury, wyłącznika awaryjnego oraz urządzeń blokujących. Materiał powinien być prawidłowo ustawiony i zamocowany przy użyciu przeznaczonych do tego prowadnic lub uchwytów.
Podczas zgrzewania należy:
- trzymać dłonie poza strefą docisku i ruchu elementów maszyny,
- stosować narzędzia pomocnicze do ustawiania małych elementów,
- nie dotykać grzałek i zgrzewanych powierzchni przed ich ostygnięciem,
- nie usuwać odpadów ani zabrudzeń z pracującej maszyny,
- nie omijać blokad i nie uruchamiać urządzenia przy otwartej osłonie,
- utrzymywać przewody i węże poza przejściami oraz strefą nagrzewania,
- usuwać z otoczenia materiały palne i regularnie opróżniać pojemniki na odpady,
- kontrolować temperaturę, czas zgrzewania, siłę docisku i działanie chłodzenia.
Czyszczenie, regulacja i awarie
Czyszczenie grzałek, wymiana narzędzi, regulacja, usuwanie zakleszczonego materiału i naprawa mogą rozpocząć się dopiero po zatrzymaniu urządzenia, odłączeniu źródeł energii oraz zabezpieczeniu przed przypadkowym uruchomieniem.
Należy uwzględnić także energię zgromadzoną w układach pneumatycznych, hydraulicznych, sprężynach i nagrzanych elementach. Nie wolno sięgać między wałki ani szczęki, nawet gdy maszyna została zatrzymana przyciskiem sterującym, lecz nie została skutecznie odłączona.
Po awarii, naprawie lub zadziałaniu zabezpieczenia urządzenie może być ponownie dopuszczone do pracy dopiero po kontroli jego sprawności. Naprawy instalacji elektrycznej powinny wykonywać osoby posiadające wymagane kwalifikacje.
Szkolenie i środki ochrony
Osoba wykonująca zgrzewanie powinna posiadać co najmniej odpowiednie zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, odbyć instruktaż stanowiskowy i znać instrukcję obsługi urządzenia oraz właściwości przetwarzanego materiału.
W zależności od wyników oceny ryzyka stosuje się:
- okulary ochronne lub osłonę twarzy,
- rękawice chroniące przed gorącem i ostrymi krawędziami,
- odzież roboczą zakrywającą ręce i nogi,
- obuwie ochronne o podeszwie antypoślizgowej,
- ochronniki słuchu, jeżeli występuje nadmierny hałas,
- ochronę układu oddechowego, gdy emisji nie można wystarczająco ograniczyć metodami technicznymi.
Rękawice należy dobierać tak, aby nie zwiększały ryzyka pochwycenia przez ruchome części. Podstawową ochronę powinny zapewniać osłony, blokady, wentylacja i bezpieczna organizacja pracy.
Tagi / powiązane hasła: zgrzewanie termoplastów, zgrzewarka do tworzyw, wentylacja stanowiskowa, obróbka tworzyw sztucznych