Zasady udzielania pierwszej pomocy
Pierwsza pomoc to natychmiastowe działania podejmowane wobec osoby, której zdrowie lub życie jest zagrożone, do czasu przybycia zespołu ratownictwa medycznego. Obejmuje zabezpieczenie miejsca zdarzenia, ocenę stanu poszkodowanego, wezwanie pomocy, podtrzymywanie podstawowych funkcji życiowych oraz ograniczanie skutków urazów.
Ratownik powinien działać w granicach swoich umiejętności, korzystać z poleceń dyspozytora numeru alarmowego i nie podejmować czynności narażających go na porażenie prądem, zatrucie, pożar, ruch maszyn lub inne zagrożenia.
Bezpieczeństwo i ocena poszkodowanego
Przed podejściem należy ocenić bezpieczeństwo własne, poszkodowanego i świadków. W razie potrzeby trzeba zatrzymać maszynę, odłączyć energię, zabezpieczyć ruch pojazdów lub zastosować rękawiczki ochronne. Poszkodowanego przemieszcza się tylko wtedy, gdy pozostawienie go w miejscu zdarzenia stwarza bezpośrednie zagrożenie.
Następnie należy:
- sprawdzić reakcję, delikatnie potrząsając za ramiona i głośno pytając, czy wszystko jest w porządku,
- zawołać o pomoc i przydzielić konkretnej osobie wezwanie służb oraz przyniesienie AED,
- udrożnić drogi oddechowe u osoby nieprzytomnej,
- oceniać oddech nie dłużej niż 10 sekund,
- zadzwonić pod numer 112 lub 999 i wykonywać polecenia dyspozytora,
- regularnie kontrolować stan poszkodowanego do przybycia pomocy.
Osobę nieprzytomną, ale oddychającą prawidłowo, należy ułożyć w pozycji bezpiecznej, jeżeli nie ma przeciwwskazań wynikających z urazu, i stale obserwować jej oddech.
Resuscytacja i użycie AED
Brak prawidłowego oddechu, w tym pojedyncze westchnięcia agonalne, należy traktować jako podejrzenie nagłego zatrzymania krążenia. U osoby dorosłej należy:
- ułożyć poszkodowanego na plecach na twardym podłożu,
- rozpocząć 30 uciśnięciami środka klatki piersiowej,
- uciskać na głębokość 5–6 cm z częstotliwością 100–120 razy na minutę,
- pozwalać klatce piersiowej na pełny powrót po każdym ucisku,
- wykonać 2 oddechy ratownicze po 30 uciśnięciach, jeżeli ratownik jest przeszkolony i może je bezpiecznie wykonać,
- prowadzić same nieprzerwane uciski, jeżeli oddechy nie są możliwe,
- kontynuować RKO do przybycia służb, powrotu prawidłowego oddechu, wyczerpania ratownika lub powstania zagrożenia.
AED należy włączyć natychmiast po jego dostarczeniu, przykleić elektrody do odsłoniętej klatki piersiowej i wykonywać polecenia urządzenia. Podczas analizy rytmu i wyładowania nikt nie może dotykać poszkodowanego. Po wyładowaniu albo komunikacie o jego braku należy natychmiast wznowić uciskanie.
Krwotok, zadławienie i urazy
Przy silnym krwawieniu należy odsłonić ranę i zastosować bezpośredni, mocny ucisk za pomocą opatrunku lub czystego materiału. Gdy opatrunek przesiąka, nie należy go zdejmować, lecz dołożyć kolejną warstwę i nadal uciskać.
W przypadku zagrażającego życiu krwotoku z kończyny, którego nie można opanować uciskiem, można zastosować przeznaczoną do tego opaskę uciskową:
- założyć ją powyżej rany, nie na stawie,
- zacisnąć do ustania krwawienia,
- zapisać godzinę założenia,
- nie poluzowywać jej do czasu przejęcia poszkodowanego przez ratowników.
Przy ciężkim zadławieniu osoby przytomnej należy wykonać do 5 uderzeń między łopatki, a gdy są nieskuteczne – do 5 uciśnięć nadbrzusza. Czynności powtarza się naprzemiennie. Po utracie przytomności należy rozpocząć RKO i przed oddechami usuwać wyłącznie widoczne ciało obce. Nie wolno wykonywać ślepego przeszukiwania jamy ustnej palcami.
Przy podejrzeniu złamania lub urazu kręgosłupa nie należy bez potrzeby poruszać poszkodowanego ani nastawiać kończyny. Trzeba ograniczyć jej ruch, chronić przed wychłodzeniem i obserwować stan ogólny.
Oparzenia i inne stany nagłe
Oparzone miejsce należy chłodzić chłodną bieżącą wodą, możliwie szybko rozpoczynając chłodzenie. Trzeba zdjąć biżuterię i luźną odzież, jeżeli nie przywarła do skóry, a następnie osłonić ranę czystym, nieprzylegającym opatrunkiem. Nie wolno stosować lodu, tłuszczu, maści ani przebijać pęcherzy.
Przy porażeniu prądem najpierw należy bezpiecznie odłączyć zasilanie. Nie wolno dotykać poszkodowanego pozostającego pod napięciem. Po odłączeniu energii trzeba ocenić oddech i w razie potrzeby rozpocząć RKO.
Osobie z bólem w klatce piersiowej, objawami udaru, ciężką dusznością, drgawkami, reakcją anafilaktyczną lub podejrzeniem zatrucia należy zapewnić spokój, wezwać pomoc i monitorować stan. Nie wolno podawać leków, jedzenia ani napojów osobie nieprzytomnej.
Pierwsza pomoc w zakładzie pracy
Pracodawca powinien wyznaczyć odpowiednią liczbę przeszkolonych pracowników, zapewnić apteczki lub punkty pierwszej pomocy oraz ustalić procedurę alarmowania. Ich wyposażenie i rozmieszczenie należy dostosować do zagrożeń, liczby osób, zmianowości i czasu dojazdu służb ratunkowych.
Pracownicy powinni znać:
- numery alarmowe i sposób wezwania pomocy,
- lokalizację apteczek, punktów pierwszej pomocy i AED,
- nazwiska lub funkcje osób wyznaczonych,
- zasady zabezpieczenia maszyn i źródeł energii,
- sposób zgłaszania wypadków i zabezpieczenia miejsca zdarzenia.
Wyposażenie należy regularnie kontrolować, uzupełniać po użyciu oraz chronić przed zabrudzeniem i dostępem osób nieupoważnionych. Apteczka nie powinna zastępować szkolenia praktycznego ani właściwej organizacji działań ratunkowych.
Tagi / powiązane hasła: pierwsza pomoc, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, AED, apteczka pierwszej pomocy
