Zagrożenia przy pracach ziemnych
Zagrożenia przy pracach ziemnych występują podczas wykonywania wykopów, nasypów, rowów, fundamentów, niwelacji terenu, wymiany gruntu oraz układania instalacji podziemnych. Wynikają przede wszystkim z możliwości osunięcia się ziemi, upadku do wykopu, zasypania pracownika, uszkodzenia instalacji oraz kontaktu z pracującymi maszynami.
Poziom ryzyka zależy od głębokości i kształtu wykopu, rodzaju oraz nawodnienia gruntu, obciążeń przy krawędzi, warunków atmosferycznych, zastosowanych zabezpieczeń i organizacji ruchu na terenie robót.
Najważniejsze zagrożenia
Podczas prac ziemnych mogą występować:
- osunięcie, oberwanie lub niekontrolowane przemieszczenie gruntu,
- zasypanie, przygniecenie albo uwięzienie pracownika w wykopie,
- upadek człowieka, narzędzia, materiału lub maszyny do wykopu,
- uderzenie przez łyżkę koparki, obracającą się nadbudowę lub przemieszczany ładunek,
- potrącenie przez koparkę, ładowarkę, spycharkę, samochód lub inne urządzenie mobilne,
- przewrócenie maszyny wskutek utraty stateczności podłoża lub załamania krawędzi,
- uszkodzenie przewodu elektrycznego, gazociągu, wodociągu lub innej instalacji podziemnej,
- zalanie wykopu wodą opadową, gruntową albo z uszkodzonej instalacji,
- niedobór tlenu, obecność gazów lub innych niebezpiecznych substancji,
- porażenie prądem, pożar albo wybuch,
- poślizgnięcie, potknięcie lub upadek podczas wchodzenia i wychodzenia,
- przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego przy ręcznym wykonywaniu robót,
- hałas emitowany przez maszyny i urządzenia,
- drgania mechaniczne działające na operatorów maszyn i użytkowników narzędzi,
- zapylenie, niekorzystny mikroklimat i ograniczona widoczność.
Hałas i drgania mechaniczne należy identyfikować oraz oceniać jako dwa odrębne zagrożenia.
Wykopy i stateczność gruntu
Ściany wykopu powinny być zabezpieczone przez odpowiednie skarpowanie, obudowę, rozparcie, podparcie lub systemowy szalunek. Rodzaj zabezpieczenia należy ustalić na podstawie warunków gruntowych, głębokości wykopu oraz przewidywanych obciążeń.
Zagrożenie osunięciem zwiększają:
- składowanie urobku i materiałów przy krawędzi,
- ruch ciężkich pojazdów w pobliżu wykopu,
- podcinanie skarp i pozostawianie nawisów,
- opady deszczu, roztopy, mróz i napływ wód gruntowych,
- drgania wywoływane przez maszyny i ruch drogowy,
- wcześniejsze naruszenie gruntu lub występowanie instalacji,
- brak kontroli obudowy po przerwie albo zmianie warunków.
Pracę należy niezwłocznie przerwać po zauważeniu pęknięć gruntu, osypywania ścian, odkształcenia obudowy, napływu wody lub innych oznak utraty stateczności.
Maszyny i transport
Strefę pracy maszyny trzeba wyznaczyć, oznakować i zabezpieczyć przed wejściem osób nieupoważnionych. Operator powinien posiadać wymagane kwalifikacje oraz znać warunki terenowe, przebieg instalacji i sposób komunikowania się z osobami współpracującymi.
Zabronione jest:
- przebywanie w zasięgu łyżki, ramienia lub obracającej się części maszyny,
- przechodzenie pod podniesionym ładunkiem,
- przebywanie między pracującą maszyną a ścianą wykopu,
- przewożenie osób w miejscach nieprzeznaczonych do tego celu,
- pozostawianie uruchomionej maszyny bez nadzoru,
- ustawianie sprzętu w miejscu grożącym załamaniem krawędzi wykopu.
Przy ograniczonej widoczności należy wyznaczyć osobę kierującą manewrami i zapewnić jednoznaczne sygnały komunikacyjne.
Instalacje podziemne i warunki środowiska
Przed rozpoczęciem robót należy ustalić przebieg przewodów elektrycznych, gazowych, wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych i telekomunikacyjnych. W pobliżu instalacji prace wykonuje się zgodnie z uzgodnieniami z ich właścicielem, stosując metody ograniczające ryzyko uszkodzenia.
W przypadku naruszenia instalacji należy przerwać pracę, wycofać ludzi ze strefy zagrożenia, zabezpieczyć teren i powiadomić właściwe służby. Nie wolno samodzielnie dotykać uszkodzonych przewodów ani próbować uszczelniać gazociągu.
W wykopie mogą gromadzić się gazy cięższe od powietrza lub występować niedobór tlenu. Jeżeli istnieje takie ryzyko, przed wejściem należy skontrolować atmosferę, zapewnić wentylację, asekurację oraz sposób ewakuacji pracownika.
Organizacja bezpiecznej pracy
Przed rozpoczęciem robót należy opracować instrukcję bezpiecznego wykonywania robót, zapoznać z nią pracowników oraz zapewnić bezpośredni nadzór nad pracami szczególnie niebezpiecznymi.
Organizacja pracy powinna obejmować:
- zabezpieczenie krawędzi wykopów i wykonanie bezpiecznych zejść,
- właściwe rozmieszczenie urobku, materiałów i sprzętu,
- rozdzielenie dróg pieszych od tras pojazdów,
- codzienną kontrolę wykopów, obudów, skarp i dojść,
- kontrolę po opadach, mrozie, zalaniu i dłuższej przerwie,
- zapewnienie łączności, pierwszej pomocy i sposobu prowadzenia akcji ratunkowej,
- stosowanie hełmów ochronnych, obuwia, rękawic i pozostałych środków dobranych do zagrożeń.
Nie wolno dopuszczać pracownika do niezabezpieczonego wykopu ani podejmować akcji ratunkowej przez wejście do niestabilnej przestrzeni bez wcześniejszego zabezpieczenia ratowników.
Tagi / powiązane hasła: roboty ziemne, praca w wykopie, zabezpieczenie wykopów, maszyny do robót ziemnych