Zagrożenia biologiczne

Zagrożenia biologiczne to zagrożenia dla zdrowia lub życia pracownika wynikające z kontaktu ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi występującymi lub mogącymi wystąpić podczas pracy. Do czynników tych należą między innymi drobnoustroje komórkowe, jednostki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, hodowle komórkowe oraz pasożyty wewnętrzne człowieka.

Narażenie może być zamierzone, na przykład podczas hodowli drobnoustrojów w laboratorium, albo niezamierzone, gdy czynnik biologiczny występuje w materiale ludzkim, zwierzęcym, ściekach, odpadach, glebie, wodzie, roślinach lub pyle organicznym.

Źródła i drogi narażenia

Zagrożenia biologiczne występują szczególnie w ochronie zdrowia, laboratoriach, weterynarii, rolnictwie, leśnictwie, gospodarce odpadami, oczyszczalniach ścieków, zakładach spożywczych, usługach pogrzebowych oraz podczas sprzątania i konserwacji instalacji.

Do narażenia może dojść przez:

  • wdychanie bioaerozolu, pyłu organicznego lub kropelek,
  • zakłucie, przecięcie albo kontakt uszkodzonej skóry ze skażonym materiałem,
  • kontakt błon śluzowych oczu, nosa lub ust,
  • połknięcie czynnika wskutek zanieczyszczenia rąk, żywności lub przedmiotów,
  • ukąszenie albo ugryzienie przez zwierzę, kleszcza lub innego wektora,
  • bezpośredni kontakt z człowiekiem, zwierzęciem, odpadem lub skażoną powierzchnią.

Skutkiem narażenia mogą być zakażenia, choroby pasożytnicze, reakcje alergiczne, działanie toksyczne, podrażnienia oraz długotrwałe powikłania zdrowotne.

Grupy zagrożenia biologicznego

Szkodliwe czynniki biologiczne klasyfikuje się do czterech grup:

  • grupa 1 – wywołanie choroby u ludzi jest mało prawdopodobne,
  • grupa 2 – czynnik może wywołać chorobę i być niebezpieczny dla pracownika, lecz jego rozprzestrzenienie w populacji jest mało prawdopodobne, a zazwyczaj istnieje skuteczna profilaktyka lub leczenie,
  • grupa 3 – czynnik może powodować ciężką chorobę, stanowi poważne zagrożenie dla pracownika i może rozprzestrzeniać się w populacji, lecz zazwyczaj dostępna jest profilaktyka lub leczenie,
  • grupa 4 – czynnik powoduje ciężką chorobę, stanowi poważne zagrożenie i może łatwo rozprzestrzeniać się w populacji, a skuteczna profilaktyka lub leczenie zazwyczaj nie są dostępne.

Brak czynnika w wykazie grup 2–4 nie oznacza automatycznie zakwalifikowania go do grupy 1 ani braku zagrożenia.

Ocena ryzyka i profilaktyka

Pracodawca powinien rozpoznać czynniki biologiczne, ustalić ich grupę zagrożenia oraz ocenić rodzaj, poziom, czas i drogi narażenia. Ocenę należy aktualizować po zmianie warunków pracy, awarii, podejrzeniu skażenia lub wystąpieniu choroby mogącej mieć związek z pracą.

Ograniczanie ryzyka powinno obejmować:

  • zastąpienie niebezpiecznego czynnika mniej niebezpiecznym, jeżeli jest to możliwe,
  • ograniczenie liczby osób narażonych i czasu przebywania w strefie zagrożenia,
  • hermetyzację procesu, wentylację, komory bezpieczeństwa biologicznego i ograniczanie aerozoli,
  • procedury pobierania, transportu i przetwarzania próbek,
  • higienę rąk, dezynfekcję, sterylizację oraz bezpieczne postępowanie z odpadami,
  • stosowanie oznakowanych, szczelnych pojemników na materiał skażony i ostre narzędzia,
  • zapewnienie odpowiedniej odzieży, rękawic, ochrony oczu, twarzy i dróg oddechowych,
  • szkolenia, instrukcje, nadzór medyczny i szczepienia, gdy dostępna jest skuteczna szczepionka.

Środki ochrony indywidualnej dobiera się do rzeczywistej drogi narażenia i stosuje jako uzupełnienie rozwiązań technicznych oraz organizacyjnych.

Postępowanie po ekspozycji

Po zakłuciu, skaleczeniu, rozlaniu materiału biologicznego lub kontakcie z błonami śluzowymi należy przerwać pracę, zastosować procedurę dekontaminacji, zgłosić zdarzenie przełożonemu i uzyskać pilną ocenę medyczną. Nie należy wyciskać rany ani stosować środków uszkadzających tkanki.

Procedura poekspozycyjna powinna określać sposób zabezpieczenia miejsca, udzielenia pierwszej pomocy, identyfikacji czynnika, dokumentowania zdarzenia, wykonania badań oraz wdrożenia profilaktyki poekspozycyjnej, jeżeli jest wskazana.

Dokumentacja i rejestry

Dla czynników z grupy 3 lub 4 pracodawca prowadzi rejestr prac narażających oraz rejestr pracowników narażonych. Rejestr pracowników przechowuje się co najmniej 10 lat od ustania narażenia, a w określonych przypadkach związanych z chorobami przewlekłymi, utajonymi lub o długim okresie wylęgania – 40 lat od ostatniego odnotowanego narażenia.

Dokumentacja powinna obejmować ocenę ryzyka, wykaz czynności i czynników, stosowane środki ochronne, instrukcje, szkolenia, awarie, ekspozycje oraz działania profilaktyczne.

Tagi / powiązane hasła: czynniki biologiczne, narażenie zawodowe, grupy zagrożenia biologicznego, ocena ryzyka zawodowego

Wróć do listy

Produkty powiązane

Wyświetlanie 1-2 z 2 elementów
Ocena ryzyka zawodowego spawacz
  • Tylko online
Ocena ryzyka zawodowego spawacz
Szukasz profesjonalnej oceny ryzyka zawodowego spawacz ? Nasz dokument, zgodny z normą PN-N-18002:2011, spełnia wymagania Państwowej Inspekcji...
123,00 zł Cena
Szczegóły
FB
x