Szkolenie okresowe BHP

Szkolenie okresowe BHP to cykliczne szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, którego celem jest aktualizacja, utrwalenie i uzupełnienie wiedzy oraz umiejętności pracowników, pracodawców i osób kierujących pracownikami. W odróżnieniu od szkolenia wstępnego, które odbywa się przed dopuszczeniem do pracy, szkolenie okresowe jest powtarzane w czasie zatrudnienia i służy przypomnieniu zasad bezpiecznej pracy, omówieniu zmian w przepisach, technologii, organizacji pracy, ocenie ryzyka, instrukcjach BHP, środkach ochrony oraz procedurach awaryjnych.

Szkolenie okresowe BHP ma duże znaczenie praktyczne, ponieważ warunki pracy zmieniają się z czasem. W zakładach pojawiają się nowe maszyny, urządzenia, substancje chemiczne, systemy informatyczne, procedury, środki ochrony indywidualnej, wyniki pomiarów środowiska pracy, nowe zagrożenia i nowe obowiązki prawne. Pracownik, który kilka lat wcześniej odbył szkolenie wstępne, może nie znać aktualnych zasad organizacji pracy, sposobów reagowania na awarie, obowiązujących instrukcji albo nowych wymagań dotyczących jego stanowiska.

Szkolenie okresowe BHP powinno być dostosowane do rodzaju stanowiska i warunków pracy. Inny zakres szkolenia będzie właściwy dla pracowników robotniczych, inny dla pracowników administracyjno-biurowych, osób kierujących pracownikami, pracowników inżynieryjno-technicznych, pracowników służby BHP, magazynierów, operatorów maszyn, spawaczy, pracowników budowlanych, pracowników medycznych, kierowców, laborantów czy pracowników wykonujących prace szczególnie niebezpieczne. Szkolenie nie powinno być ogólne i oderwane od rzeczywistych zagrożeń występujących w zakładzie.

Szkoleniu okresowemu podlegają przede wszystkim pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych, pracodawcy i osoby kierujące pracownikami, pracownicy inżynieryjno-techniczni, pracownicy służby BHP i osoby wykonujące zadania tej służby, pracownicy administracyjno-biurowi, jeżeli nie korzystają z przewidzianego wyłączenia, oraz inni pracownicy, których charakter pracy wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne albo z odpowiedzialnością w zakresie BHP.

Pierwsze szkolenie okresowe pracodawcy oraz osoby kierujące pracownikami, takie jak kierownicy, mistrzowie i brygadziści, powinny odbyć w terminie do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na tych stanowiskach. Pozostałe grupy pracowników powinny odbyć pierwsze szkolenie okresowe w terminie do 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku. Termin ten ma znaczenie organizacyjne i dowodowe, dlatego pracodawca powinien monitorować daty szkoleń już od momentu zatrudnienia lub przeniesienia pracownika na nowe stanowisko.

Częstotliwość kolejnych szkoleń okresowych zależy od grupy stanowisk. Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych odbywają szkolenie okresowe nie rzadziej niż raz na 3 lata, a pracownicy wykonujący prace szczególnie niebezpieczne — nie rzadziej niż raz w roku. Pracodawcy, osoby kierujące pracownikami, pracownicy inżynieryjno-techniczni, pracownicy służby BHP oraz inne osoby objęte odpowiedzialnością lub narażeniem w zakresie BHP odbywają szkolenie nie rzadziej niż raz na 5 lat. Pracownicy administracyjno-biurowi, jeżeli podlegają szkoleniu okresowemu, odbywają je nie rzadziej niż raz na 6 lat.

Pracodawca może ustalić krótszą częstotliwość szkoleń okresowych niż minimalna wynikająca z przepisów, jeżeli uzasadniają to rodzaj pracy, poziom zagrożeń, wyniki oceny ryzyka, wypadki, zdarzenia potencjalnie wypadkowe, zmiany technologii lub doświadczenia z nadzoru BHP. W praktyce oznacza to, że szkolenie okresowe nie powinno być planowane wyłącznie „na ostatni dzień ważności”, ale zgodnie z realnymi potrzebami bezpieczeństwa pracy.

Szkolenie okresowe pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych przeprowadza się w formie instruktażu. Powinno ono mieć charakter praktyczny i odnosić się do rzeczywistych czynności wykonywanych przez pracowników. W szkoleniu należy omówić zagrożenia stanowiskowe, obsługę maszyn, narzędzi i urządzeń, stosowanie osłon i zabezpieczeń, środki ochrony indywidualnej, postępowanie przy awarii, zasady porządku, transport wewnętrzny, ręczne prace transportowe, prace szczególnie niebezpieczne oraz reagowanie na sytuacje niebezpieczne.

Szkolenie okresowe pozostałych grup może być prowadzone w formie kursu, seminarium albo samokształcenia kierowanego. Kurs obejmuje zajęcia teoretyczne i praktyczne, seminarium pozwala na omówienie najważniejszych zagadnień w krótszej formie, a samokształcenie kierowane może być realizowane z wykorzystaniem materiałów przekazanych przez organizatora, w tym przez internet, pod warunkiem zapewnienia konsultacji z osobami posiadającymi odpowiednie przygotowanie. Nie oznacza to jednak, że każda grupa pracowników może być szkolona wyłącznie przez prosty test online bez realnego programu i nadzoru organizatora.

Szkolenie okresowe BHP online jest dopuszczalne w ramach samokształcenia kierowanego dla tych grup, dla których przepisy przewidują taką formę. Dotyczy to między innymi pracowników administracyjno-biurowych, osób kierujących pracownikami, pracodawców, pracowników inżynieryjno-technicznych oraz wybranych innych grup. Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych odbywają szkolenie okresowe w formie instruktażu, dlatego szkolenie powinno zapewniać praktyczne omówienie zagrożeń i zasad bezpiecznej pracy.

Program szkolenia okresowego BHP powinien być opracowany dla konkretnej grupy stanowisk i dostosowany do rodzaju oraz warunków pracy wykonywanej przez uczestników. Program powinien uwzględniać przepisy i zasady BHP, ocenę ryzyka zawodowego, obowiązki pracodawcy i pracownika, wypadki przy pracy, choroby zawodowe, zagrożenia stanowiskowe, środki ochrony, ochronę przeciwpożarową, pierwszą pomoc, ergonomię, czynniki szkodliwe i uciążliwe oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych. Program powinien być przechowywany w dokumentacji pracodawcy lub organizatora szkolenia.

Dobre szkolenie okresowe BHP powinno odnosić się do realnych problemów występujących w zakładzie pracy. Jeżeli w firmie występuje hałas, pyły, substancje chemiczne, praca na wysokości, transport wewnętrzny, obsługa maszyn, praca przy monitorach ekranowych, ręczne prace transportowe, stres, praca zmianowa, zagrożenia pożarowe lub prace szczególnie niebezpieczne, tematy te powinny zostać omówione w szkoleniu. Szkolenie ogólne, które nie nawiązuje do codziennej pracy uczestników, ma mniejszą wartość profilaktyczną.

Szkolenie okresowe powinno być powiązane z oceną ryzyka zawodowego. Jeżeli ocena ryzyka wskazuje określone zagrożenia, środki profilaktyczne, wymagane ŚOI, procedury awaryjne, wyniki pomiarów lub szczególne wymagania stanowiskowe, powinny one zostać uwzględnione w programie szkolenia. Brak spójności między oceną ryzyka a szkoleniem jest częstą nieprawidłowością i może oznaczać, że pracownicy nie zostali faktycznie przygotowani do bezpiecznej pracy w swoich warunkach.

Szkolenie okresowe powinno obejmować obowiązki pracownika w zakresie BHP. Pracownik powinien wiedzieć, że ma obowiązek znać przepisy i zasady BHP, brać udział w szkoleniach, poddawać się egzaminom sprawdzającym, wykonywać pracę zgodnie z instrukcjami, stosować środki ochrony indywidualnej, dbać o maszyny i urządzenia, utrzymywać porządek, zgłaszać zagrożenia, informować o wypadkach i współdziałać z pracodawcą w zakresie bezpieczeństwa pracy.

W szkoleniu okresowym należy także przypomnieć obowiązki pracodawcy i osób kierujących pracownikami. Dotyczy to organizowania pracy w sposób bezpieczny, egzekwowania stosowania środków ochrony, reagowania na nieprawidłowości, kierowania pracowników na badania lekarskie, zapewnienia szkoleń, udostępniania instrukcji BHP, prowadzenia oceny ryzyka, organizacji prac szczególnie niebezpiecznych, postępowania powypadkowego, nadzoru nad maszynami, substancjami chemicznymi i stanowiskami pracy.

Szkolenie okresowe dla osób kierujących pracownikami powinno szczególnie akcentować odpowiedzialność za codzienny nadzór. Kierownik, mistrz, brygadzista lub lider zespołu powinien wiedzieć, jak organizować pracę, jak reagować na brak ŚOI, uszkodzone osłony, niebezpieczne zachowania, zgłoszenia pracowników, awarie maszyn, pracę pod presją czasu, naruszenia procedur i zdarzenia potencjalnie wypadkowe. W praktyce to osoby kierujące pracownikami mają największy wpływ na to, czy zasady BHP są stosowane na co dzień.

Szkolenie okresowe dla pracowników administracyjno-biurowych powinno obejmować m.in. ergonomię stanowiska pracy, pracę przy monitorach ekranowych, przerwy, ochronę wzroku, bezpieczne użytkowanie urządzeń elektrycznych, organizację pracy siedzącej, obciążenie psychiczne, stres, pracę z klientem, postępowanie w razie pożaru, ewakuację i pierwszą pomoc. Jeżeli pracownicy administracyjno-biurowi wykonują dodatkowe zadania, np. wizje lokalne, prowadzenie pojazdu służbowego, pracę z dokumentacją budowlaną albo kontakt z magazynem lub produkcją, szkolenie powinno to uwzględniać.

Szkolenie okresowe pracowników administracyjno-biurowych nie zawsze jest wymagane. Wyłączenie może dotyczyć pracowników zatrudnionych na stanowiskach administracyjno-biurowych u pracodawcy, którego przeważająca działalność znajduje się w grupie działalności o nie wyższej niż trzecia kategoria ryzyka, chyba że z oceny ryzyka zawodowego wynika konieczność przeprowadzenia szkolenia. Jeżeli kategoria ryzyka wzrośnie powyżej trzeciej albo ocena ryzyka wykaże potrzebę szkolenia, pracodawca powinien przeprowadzić szkolenie w wymaganym terminie.

Szkolenie okresowe dla pracowników inżynieryjno-technicznych powinno uwzględniać projektowanie, organizację i nadzorowanie procesów pracy. Dotyczy to m.in. projektantów, technologów, konstruktorów, organizatorów produkcji, osób odpowiedzialnych za dobór maszyn, procesów technologicznych, materiałów, środków ochrony, układ stanowisk i modernizacje. Ta grupa ma duży wpływ na bezpieczeństwo jeszcze przed rozpoczęciem pracy przez operatorów, ponieważ błędy projektowe i organizacyjne mogą tworzyć trwałe zagrożenia.

Szkolenie okresowe pracowników służby BHP oraz osób wykonujących zadania tej służby powinno mieć charakter bardziej specjalistyczny. Powinno obejmować aktualne przepisy, metody oceny ryzyka, analizę wypadków, dokumentację BHP, czynniki szkodliwe, ergonomię, ochronę przeciwpożarową, organizację szkoleń, współpracę z medycyną pracy, kontrole stanowisk, doradztwo dla pracodawcy i działania profilaktyczne. Służba BHP powinna nie tylko znać przepisy, ale umieć przekładać je na praktyczne rozwiązania w zakładzie.

Szkolenie okresowe powinno uwzględniać ochronę przeciwpożarową. Uczestnicy powinni znać zasady zapobiegania pożarom, alarmowania, ewakuacji, użycia podręcznego sprzętu gaśniczego, utrzymania dróg ewakuacyjnych, postępowania przy zadymieniu, pracy z urządzeniami elektrycznymi, przechowywania materiałów palnych oraz prowadzenia prac pożarowo niebezpiecznych, jeżeli występują w zakładzie. Zakres PPOŻ powinien być dostosowany do obiektu, procesu i stanowisk uczestników.

Szkolenie okresowe powinno obejmować pierwszą pomoc. Pracownicy powinni wiedzieć, jak wezwać pomoc, jak zabezpieczyć miejsce zdarzenia, gdzie znajduje się apteczka, kto jest wyznaczony do udzielania pierwszej pomocy oraz jak reagować przy utracie przytomności, krwotoku, oparzeniu, porażeniu prądem, urazie kończyny, zatruciu, kontakcie z substancją chemiczną, upadku z wysokości lub nagłym pogorszeniu stanu zdrowia. W zakładach o większym ryzyku zakres pierwszej pomocy powinien być bardziej praktyczny.

Szkolenie okresowe kończy się egzaminem sprawdzającym przyswojenie wiedzy objętej programem szkolenia oraz umiejętność wykonywania lub organizowania pracy zgodnie z przepisami i zasadami BHP. Egzamin przeprowadza komisja powołana przez organizatora szkolenia. Po pozytywnym wyniku egzaminu organizator wydaje zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w dziedzinie BHP. Odpis zaświadczenia powinien być przechowywany w aktach osobowych pracownika.

Dokumentacja szkolenia okresowego BHP powinna obejmować program szkolenia, listę uczestników, informacje o formie szkolenia, materiały szkoleniowe, dokumentację egzaminu, zaświadczenia oraz potwierdzenie spełnienia wymagań organizacyjnych. Pracodawca powinien posiadać system monitorowania terminów ważności szkoleń, aby nie dopuścić do sytuacji, w której pracownik wykonuje pracę mimo utraty ważności szkolenia okresowego.

Szkolenie okresowe odbywa się w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Pracownik nie powinien ponosić kosztów szkolenia wymaganego do wykonywania pracy. Jeżeli szkolenie odbywa się poza normalnymi godzinami pracy, czas ten powinien być rozliczony zgodnie z przepisami o czasie pracy. Z punktu widzenia organizacyjnego najlepiej planować szkolenia w taki sposób, aby nie powodowały wątpliwości dotyczących obecności, wynagrodzenia i obowiązkowego udziału.

Szkolenie okresowe nie zastępuje innych obowiązków BHP. Samo posiadanie aktualnego zaświadczenia nie oznacza, że pracodawca prawidłowo spełnił wszystkie obowiązki. Pracownik powinien być również zapoznany z oceną ryzyka zawodowego, instrukcjami BHP, procedurami awaryjnymi, kartami charakterystyki substancji chemicznych, tabelą przydziału ŚOI, organizacją pierwszej pomocy, zasadami ochrony przeciwpożarowej i wymaganiami stanowiskowymi. Szkolenie jest ważnym elementem systemu BHP, ale nie może zastąpić codziennego nadzoru.

Szkolenie okresowe powinno być aktualizowane po istotnych zmianach w zakładzie pracy. Jeżeli wprowadzono nową technologię, maszynę, substancję chemiczną, zmianę organizacji pracy, nową instrukcję, zmieniono środki ochrony, odnotowano wypadek lub zdarzenie potencjalnie wypadkowe, pracodawca powinien rozważyć dodatkowe szkolenie lub instruktaż, nawet jeżeli formalny termin kolejnego szkolenia okresowego jeszcze nie upłynął. Bezpieczeństwo pracy wymaga reagowania na zmiany, a nie wyłącznie pilnowania dat w dokumentacji.

W przypadku cudzoziemców szkolenie okresowe BHP powinno być prowadzone w sposób zrozumiały dla uczestnika. Jeżeli pracownik nie zna języka polskiego w stopniu umożliwiającym zrozumienie szkolenia, należy zapewnić odpowiednią formę przekazu, np. materiały w zrozumiałym języku, tłumaczenie, pokaz praktyczny, grafiki, piktogramy lub dodatkowe wyjaśnienia. Samo podpisanie dokumentu przez osobę, która nie rozumie jego treści, nie zapewnia realnego przygotowania do bezpiecznej pracy.

Pracodawca może organizować i prowadzić szkolenie okresowe samodzielnie albo zlecić je jednostce organizacyjnej prowadzącej działalność szkoleniową w dziedzinie BHP. W każdym przypadku ważne jest, aby osoby prowadzące szkolenie posiadały odpowiednią wiedzę, doświadczenie i przygotowanie dydaktyczne, a program był dostosowany do grupy uczestników. Szkolenie powinno być prowadzone rzetelnie, a nie jedynie jako formalność potrzebna do wystawienia zaświadczenia.

Szkolenie okresowe ma znaczenie podczas kontroli PIP, audytów BHP, postępowań powypadkowych i oceny odpowiedzialności pracodawcy. W razie wypadku sprawdza się często, czy pracownik miał aktualne szkolenie, czy program obejmował rzeczywiste zagrożenia, czy szkolenie zostało przeprowadzone w wymaganym terminie, czy zakończyło się egzaminem i czy dokumentacja znajduje się w aktach osobowych. Braki w tym zakresie mogą świadczyć o niewłaściwej organizacji systemu BHP.

Najczęstsze błędy dotyczące szkolenia okresowego BHP to przekroczenie terminów, brak monitorowania ważności szkoleń, szkolenie prowadzone według niedostosowanego programu, brak egzaminu, brak zaświadczenia w aktach osobowych, traktowanie szkolenia online jako samego testu bez materiałów i konsultacji, nieuwzględnianie oceny ryzyka, pomijanie prac szczególnie niebezpiecznych, brak szkolenia po zmianie technologii oraz błędne uznanie, że każdy pracownik biurowy jest automatycznie zwolniony ze szkolenia okresowego.

Szkolenie okresowe BHP powinno być traktowane jako realne narzędzie profilaktyki, a nie wyłącznie obowiązek formalny. Dobrze przygotowane szkolenie przypomina pracownikom najważniejsze zasady bezpieczeństwa, pokazuje nowe zagrożenia, wzmacnia prawidłowe nawyki, uczy reagowania na sytuacje awaryjne i pomaga ograniczać ryzyko wypadków oraz chorób zawodowych. Jego skuteczność zależy od aktualnego programu, znajomości warunków pracy, jakości prowadzenia, dokumentacji i konsekwentnego nadzoru po szkoleniu.

Tagi / powiązane hasła: szkolenie okresowe BHP, szkolenia okresowe, okresowe szkolenie BHP, szkolenie BHP online, samokształcenie kierowane, kurs BHP, seminarium BHP, instruktaż BHP, szkolenie okresowe pracowników robotniczych, szkolenie okresowe pracowników administracyjno-biurowych, szkolenie okresowe dla pracodawców, szkolenie okresowe dla kierowników, szkolenie okresowe dla służby BHP, szkolenie okresowe pracowników inżynieryjno-technicznych, zaświadczenie BHP, egzamin BHP, program szkolenia BHP, dokumentacja szkolenia BHP, terminy szkoleń BHP, ocena ryzyka zawodowego, instrukcja BHP, pierwsza pomoc, ochrona przeciwpożarowa, środki ochrony indywidualnej, BHP

Wróć do listy