Monter konstrukcji stalowych – BHP
Monter konstrukcji stalowych – BHP to zagadnienie obejmujące zasady bezpiecznej pracy pracownika wykonującego montaż, ustawianie, skręcanie, spawanie, stabilizowanie, demontaż lub naprawę elementów konstrukcji stalowych. Monter konstrukcji stalowych może pracować przy budowie hal, wiat, estakad, pomostów, antresol, konstrukcji wsporczych, konstrukcji technologicznych, klatek schodowych, konstrukcji dachowych, słupów, belek, rygli, kratownic, płatwi, stężeń oraz innych elementów stalowych. Praca ta jest związana z dużym ryzykiem wypadkowym, ponieważ często odbywa się na wysokości, z użyciem żurawi, podestów ruchomych, rusztowań, zawiesi, elektronarzędzi i ciężkich elementów o znacznych gabarytach.
Do najważniejszych zagrożeń na stanowisku montera konstrukcji stalowych należą upadek z wysokości, uderzenie przez przemieszczany element, przygniecenie, zmiażdżenie dłoni lub stóp, upadek elementów z wysokości, utrata stateczności montowanej konstrukcji, zerwanie zawiesia, niewłaściwe zaczepienie ładunku, kolizja z żurawiem, podestem ruchomym lub inną maszyną, przecięcie o ostre krawędzie, porażenie prądem, poparzenie podczas spawania lub cięcia, pożar, narażenie na hałas, drgania, pyły, dymy spawalnicze oraz niekorzystne warunki atmosferyczne. Ryzyko zwiększa się szczególnie przy pracy w pośpiechu, przy silnym wietrze, na nieuporządkowanym terenie, bez właściwej komunikacji między operatorem żurawia, sygnalistą, hakowym i monterami.
Praca montera konstrukcji stalowych powinna być poprzedzona oceną ryzyka zawodowego odnoszącą się do rzeczywistych czynności wykonywanych na stanowisku. Ocena powinna obejmować m.in. transport i składowanie elementów stalowych, podnoszenie i przemieszczanie ładunków, pracę na wysokości, montaż z rusztowań i podestów, pracę żurawia, używanie zawiesi i trawers, skręcanie połączeń, spawanie, cięcie, szlifowanie, pracę elektronarzędziami, pracę w pobliżu linii energetycznych, warunki atmosferyczne, prace równoległe innych ekip oraz procedury awaryjne. Ogólna ocena ryzyka dla „pracownika budowlanego” jest niewystarczająca, jeżeli nie uwzględnia specyfiki montażu konstrukcji stalowych.
Roboty montażowe konstrukcji stalowych powinny być prowadzone zgodnie z projektem montażu, planem BIOZ, instrukcją bezpiecznego wykonywania robót oraz dokumentacją techniczną. Szczególne znaczenie ma prawidłowa kolejność montażu, ponieważ przed wykonaniem docelowych połączeń elementy stalowe mogą być niestabilne. Słupy, ramy, dźwigary, kratownice, belki i stężenia powinny być ustawiane, stabilizowane i łączone w sposób zapewniający stateczność konstrukcji na każdym etapie robót. Nie wolno odpinać zawiesi ani usuwać podpór tymczasowych, odciągów lub stężeń montażowych przed uzyskaniem wymaganej stabilności elementu albo całego układu konstrukcyjnego.
Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest zapewnienie bezpiecznej organizacji robót. Obejmuje to wyznaczenie osób odpowiedzialnych za nadzór, ustalenie imiennego podziału zadań, określenie kolejności montażu, sprawdzenie kwalifikacji pracowników, dobór sprzętu, wygrodzenie stref niebezpiecznych, zapewnienie środków ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz przeprowadzenie instruktażu przed rozpoczęciem prac. Przy robotach szczególnie niebezpiecznych nadzór powinien być realny, a nie wyłącznie formalny. Osoba nadzorująca powinna mieć możliwość wstrzymania pracy, jeżeli warunki są niebezpieczne albo pracownicy nie stosują ustalonych zabezpieczeń.
Praca na wysokości jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń w pracy montera konstrukcji stalowych. W pierwszej kolejności należy stosować środki ochrony zbiorowej, takie jak pomosty robocze, rusztowania, podesty ruchome, balustrady, siatki bezpieczeństwa, zabezpieczenia krawędzi i przykrycia otworów. Jeżeli pełne zabezpieczenie zbiorowe nie jest możliwe, należy zastosować indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości, np. szelki bezpieczeństwa, linki z amortyzatorem, urządzenia samohamowne, prowadnice, urządzenia samozaciskowe i odpowiednie punkty kotwiczenia. Samo wydanie szelek nie wystarcza, jeżeli pracownik nie ma gdzie bezpiecznie się wpiąć albo nie zna zasad przemieszczania się w asekuracji.
Punkty kotwiczenia stosowane przez montera konstrukcji stalowych muszą mieć odpowiednią wytrzymałość i powinny być wskazane w dokumentacji lub przez osobę kompetentną. Niedopuszczalne jest przypinanie się do przypadkowych elementów, cienkich prętów, niezabezpieczonych fragmentów konstrukcji, elementów niezamocowanych docelowo, poręczy rusztowania, przewodów, rur lub uchwytów niewiadomej nośności. System asekuracyjny powinien być zaplanowany tak, aby ograniczać ryzyko upadku oraz minimalizować długość ewentualnego spadania. Należy także przewidzieć sposób ratowania pracownika zawieszonego w szelkach.
Duże znaczenie ma bezpieczne podnoszenie i przemieszczanie elementów stalowych. Zawiesia, haki, szakle, trawersy, uchwyty i inne akcesoria do podnoszenia powinny być dobrane do masy, wymiarów, środka ciężkości oraz sposobu mocowania elementu. Przed podniesieniem należy sprawdzić stan zawiesi, oznakowanie, dopuszczalne obciążenie robocze, kąt pracy zawiesi, punkty zaczepienia, trasę przemieszczania ładunku i miejsce docelowego ustawienia. Przebywanie pod zawieszonym ładunkiem oraz w strefie możliwego upadku elementu jest niedopuszczalne.
Komunikacja między operatorem żurawia, sygnalistą, hakowym i monterami musi być jednoznaczna. Przed rozpoczęciem podnoszenia należy ustalić sygnały, sposób łączności, osobę wydającą polecenia oraz zasady przerwania pracy w sytuacji niebezpiecznej. Szczególnie ważne jest to przy ograniczonej widoczności, hałasie, pracy na dużej wysokości, montażu elementów wielkogabarytowych i równoczesnym prowadzeniu innych robót. Chaotyczne polecenia, brak wyznaczonego sygnalisty albo jednoczesne wydawanie sygnałów przez kilka osób mogą doprowadzić do kolizji, uderzenia elementem lub utraty kontroli nad ładunkiem.
Monter konstrukcji stalowych często wykonuje połączenia śrubowe, spawalnicze i montażowe. Przy skręcaniu konstrukcji występuje ryzyko zmiażdżenia palców, zakleszczenia narzędzia, poślizgu klucza, przeciążenia mięśni, uderzenia elementem lub upadku narzędzi z wysokości. Przy spawaniu i cięciu występuje ryzyko oparzeń, pożaru, porażenia prądem, narażenia na promieniowanie optyczne, dymy spawalnicze i gazy. Przy szlifowaniu pojawiają się odpryski, pył, iskry, hałas oraz ryzyko pęknięcia tarczy. Każda z tych czynności wymaga sprawnych narzędzi, właściwych osłon, wentylacji, zabezpieczenia przeciwpożarowego i odpowiednich środków ochrony indywidualnej.
Prace pożarowo niebezpieczne, takie jak spawanie, cięcie, szlifowanie, używanie palników lub nagrzewanie elementów, powinny być prowadzone według ustalonej procedury. Przed rozpoczęciem pracy należy usunąć albo zabezpieczyć materiały palne, przygotować sprzęt gaśniczy, zabezpieczyć otwory i szczeliny, zapewnić nadzór oraz sprawdzić miejsce po zakończeniu prac. W czynnych zakładach pracy, magazynach, halach produkcyjnych lub obiektach z instalacjami technologicznymi może być wymagane pisemne zezwolenie na prace pożarowo niebezpieczne. Iskry i rozgrzane odpryski mogą spowodować pożar także poza bezpośrednim miejscem pracy, dlatego zabezpieczenie powinno obejmować również niższe kondygnacje i sąsiednie strefy.
Warunki atmosferyczne mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo montera konstrukcji stalowych. Silny wiatr może spowodować rozkołysanie elementu, utratę kontroli nad ładunkiem, przewrócenie niezabezpieczonej części konstrukcji albo upadek pracownika. Deszcz, śnieg, szron, oblodzenie, błoto, mgła i ograniczona widoczność zwiększają ryzyko poślizgnięcia, potknięcia i błędnej komunikacji. Prace należy przerwać, jeżeli warunki pogodowe uniemożliwiają bezpieczne podnoszenie, ustawianie, skręcanie lub przemieszczanie się po konstrukcji. Szczególnie niebezpieczne są duże elementy stalowe, które przy podmuchach wiatru mogą działać jak żagiel.
Środki ochrony indywidualnej dla montera konstrukcji stalowych powinny wynikać z oceny ryzyka i rodzaju wykonywanych czynności. Najczęściej wymagane są: hełm ochronny z paskiem podbródkowym, obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową, rękawice chroniące przed przecięciem i otarciem, okulary ochronne lub gogle, odzież robocza, kamizelka ostrzegawcza, ochronniki słuchu, środki ochrony dróg oddechowych przy zapyleniu lub dymach spawalniczych, ochrona twarzy przy szlifowaniu, środki ochrony spawalniczej oraz sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości. ŚOI powinny być sprawne, dopasowane do pracownika i używane zgodnie z instrukcją.
Obowiązki pracownika obejmują przestrzeganie instrukcji BHP, stosowanie wymaganych środków ochrony indywidualnej, korzystanie ze sprzętu zgodnie z przeznaczeniem, zgłaszanie usterek, niesprawnych zawiesi, uszkodzonych narzędzi, braku zabezpieczeń, niebezpiecznych warunków pogodowych, niestabilności elementów oraz problemów z komunikacją. Monter nie powinien przebywać pod zawieszonym ładunkiem, odpinać zawiesi przed stabilnym zamocowaniem elementu, samowolnie usuwać stężeń tymczasowych, pracować bez asekuracji, używać przypadkowych punktów kotwiczenia ani wykonywać czynności, do których nie został przeszkolony lub upoważniony.
W szkoleniu BHP i instruktażu stanowiskowym należy omówić zagrożenia charakterystyczne dla montażu konstrukcji stalowych, kolejność robót, zasady pracy na wysokości, zasady stosowania sprzętu chroniącego przed upadkiem, podnoszenie i zaczepianie elementów, komunikację z operatorem żurawia, prace pożarowo niebezpieczne, użytkowanie elektronarzędzi, zachowanie w strefie niebezpiecznej, zabezpieczanie narzędzi przed upadkiem oraz postępowanie w sytuacjach awaryjnych. Instruktaż powinien mieć charakter praktyczny i odnosić się do konkretnego placu budowy lub miejsca montażu.
Procedury awaryjne powinny obejmować postępowanie w razie upadku z wysokości, zawieszenia pracownika w szelkach, przygniecenia elementem, uderzenia spadającym przedmiotem, skaleczenia, złamania, poparzenia, porażenia prądem, pożaru, przewrócenia elementu konstrukcji, awarii żurawia, zerwania zawiesia, utraty stateczności części konstrukcji oraz nagłego pogorszenia pogody. Na miejscu pracy powinny być dostępne środki pierwszej pomocy, sprzęt gaśniczy, sprawna łączność, numery alarmowe i osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy.
W dokumentacji BHP dotyczącej montera konstrukcji stalowych powinny znaleźć się m.in. ocena ryzyka zawodowego, informacja o ryzyku zawodowym, instrukcja bezpiecznego wykonywania robót, projekt montażu, plan BIOZ, dokumentacja techniczna, potwierdzenia szkoleń, badania lekarskie, uprawnienia operatorów, hakowych, sygnalistów i spawaczy, dokumentacja urządzeń dźwignicowych, dokumentacja zawiesi, protokoły odbioru rusztowań lub podestów, wykaz środków ochrony indywidualnej, zezwolenia na prace pożarowo niebezpieczne, zapisy z odpraw BHP oraz potwierdzenia zapoznania pracowników z instrukcjami.
Najczęstsze nieprawidłowości przy pracy montera konstrukcji stalowych to brak zabezpieczenia przed upadkiem z wysokości, stosowanie przypadkowych punktów kotwiczenia, przebywanie pod zawieszonym ładunkiem, niewłaściwe zawiesia, brak sygnalisty, odpinanie elementu przed jego stabilizacją, demontaż stężeń tymczasowych bez zgody osoby nadzorującej, praca przy silnym wietrze, używanie niesprawnych elektronarzędzi, brak wygrodzenia strefy niebezpiecznej, prowadzenie prac gorących bez zabezpieczenia ppoż. oraz brak aktualnej instrukcji montażu.
Bezpieczna praca montera konstrukcji stalowych wymaga połączenia kwalifikacji, doświadczenia, dobrej organizacji robót i stałego nadzoru. Najważniejsze jest planowanie montażu, zachowanie prawidłowej kolejności robót, stabilizowanie elementów, stosowanie sprawnego sprzętu dźwignicowego, zabezpieczenie przed upadkiem z wysokości, właściwa komunikacja, wygrodzenie stref niebezpiecznych, kontrola warunków atmosferycznych i przestrzeganie procedur pożarowych. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko ciężkich i śmiertelnych wypadków oraz prowadzić montaż konstrukcji stalowych w sposób zgodny z wymaganiami BHP.
Tagi / powiązane hasła: monter konstrukcji stalowych, BHP montera konstrukcji stalowych, konstrukcje stalowe, montaż konstrukcji stalowej, roboty montażowe, praca na wysokości, prace szczególnie niebezpieczne, projekt montażu, plan BIOZ, instrukcja bezpiecznego wykonywania robót, żuraw, hakowy, sygnalista, zawiesia, strefa niebezpieczna, upadek z wysokości, hełm ochronny, szelki bezpieczeństwa, rusztowanie, podest ruchomy, spawanie, prace pożarowo niebezpieczne, ocena ryzyka zawodowego, środki ochrony indywidualnej, pierwsza pomoc, BHP