Frakcja wdychalna
Frakcja wdychalna to część aerozolu lub pyłu zawieszonego w powietrzu, która może przedostawać się do organizmu pracownika przez nos i usta podczas oddychania. Obejmuje cząstki mogące osadzać się w różnych odcinkach układu oddechowego, w tym w jamie nosowej, jamie ustnej, gardle, krtani, tchawicy, oskrzelach oraz głębszych częściach dróg oddechowych. Jest to pojęcie stosowane przy ocenie narażenia zawodowego na pyły i aerozole występujące w środowisku pracy.
Narażenie na frakcję wdychalną może występować m.in. podczas cięcia, szlifowania, wiercenia, frezowania, kruszenia, przesypywania, mieszania, pakowania materiałów sypkich, obróbki drewna, metalu, kamienia, betonu, tworzyw sztucznych, zbóż, mąki, cementu oraz innych surowców pylących. Frakcja wdychalna ma znaczenie zarówno w przypadku pyłów mineralnych, organicznych, metalicznych, jak i pyłów niesklasyfikowanych ze względu na toksyczność. Skutki zdrowotne zależą od rodzaju pyłu, składu chemicznego, stężenia w powietrzu, czasu narażenia, wielkości cząstek oraz skuteczności stosowanych zabezpieczeń.
Ograniczanie narażenia na frakcję wdychalną powinno obejmować przede wszystkim zmniejszanie zapylenia u źródła, stosowanie wentylacji ogólnej i miejscowej, odciągów stanowiskowych, odpylaczy, obudów, hermetyzacji procesów, metod pracy na mokro oraz regularnego sprzątania ograniczającego wtórne unoszenie pyłu. Pracodawca powinien uwzględnić frakcję wdychalną w ocenie ryzyka zawodowego, badaniach i pomiarach środowiska pracy, instrukcjach BHP oraz szkoleniach pracowników. Jeżeli nie można skutecznie ograniczyć zapylenia metodami technicznymi lub organizacyjnymi, należy zapewnić odpowiednio dobrane środki ochrony dróg oddechowych, takie jak półmaski filtrujące lub maski z filtrami przeciwpyłowymi dobranymi do poziomu narażenia.
Słowa kluczowe: frakcja wdychalna, pył wdychalny, frakcja wdychalna pyłu, wdychalna frakcja pyłu, pyły wdychalne, narażenie na pył wdychalny, pomiary pyłu wdychalnego, zapylenie w pracy, pyły w środowisku pracy, pył całkowity, pył respirabilny, ochrona dróg oddechowych, półmaska filtrująca, ocena ryzyka zawodowego pyły, BHP pyły.
