Tlenek Węgla


 


Dlaczego tlenek węgla jest niebezpieczny dla zdrowia?

Tlenek węgla (CO) jest palnym, bezbarwnym gazem bez zapachu. Potocznie nazywany czadem, jest nieorganicznym związkiem chemicznym z grupy tlenków węgla, w którym węgiel występuje na II stopniu utlenienia. Ma silne własności toksyczne. W warunkach przemysłowych tlenek węgla, będąc składnikiem gazu wodnego i gazu piecowego, powstaje przez spalanie węgla w warunkach utrudnionego dostępu tlenu. Narażenie zawodowe na tlenek węgla jest związane z procesami spalania. Źródłem tlenku węgla w powietrzu są procesy spalania w silnikach spalinowych piece oraz spawanie. Stanowiska pracy na, których pracownicy są szczególnie narażeni na tlenek węgla to: operatorzy wózków widłowych, operatorzy maszyn budowlanych, pilarze, diagności i mechanicy samochodowi, spawacze, hutnicy, odlewnicy, kowale, palacze c.o., maszyniści lokomotyw spalinowych i strażacy.

Jak tlenek węgla działa na organizm człowieka?

Tlenek węgla powoduje zatrucie jedynie przez drogi oddechowe. Jego działanie polega na doprowadzeniu do anoksji tkankowej przez blokowanie transportu tlenu w drodze konkurencyjnego wiązania z hemoglobiną. Wiązanie tlenku węgla z hemoglobiną powoduje powstanie karboksyhemoglobiny (COHb). Około 80 ÷ 90% wchłoniętego tlenku węgla ulega odwracalnemu wiązaniu z hemoglobiną. Wiązanie tlenku węgla z hemoglobiną zmniejsza możliwość transportu tlenu do narządów i tkanek oraz wywołuje zaburzenia procesów oksydacyjnych wewnątrz komórki, co powoduje  niedotlenienie tkanek w stopniu proporcjonalnym do stopnia wysycenia krwi karboksyhemoglobiny oraz zapotrzebowania danej tkanki na tlen. Skutki działania tlenku węgla  są najbardziej nasilone w silnie ukrwionych tkankach i narządach, takich jak: mózg, układ sercowo-naczyniowy, mięśnie oraz płód. Istnieje zależność między wielkością stężenia karboksyhemoglobiny we krwi i występowaniem skutków działania tlenku węgla. Przyjęto wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) tlenku węgla równą 23 mg/m³ (20 ppm). Wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia chwilowego (NDSCh) tlenku węgla wynosi 117 mg/m³ (100 ppm). Przyczyną śmierci jest najczęściej porażenie ośrodka oddechowego, uszkodzenie mięśnia sercowego z obrzękiem płuc, zapaścią i ciężkimi zaburzeniami rytmu do migotania komór włącznie lub rozlane nieodwracalne uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego.


Kiedy i jak często przeprowadzamy badania czynników chemicznych – tlenku węgla?

Na podstawie art. 227 ust. 2 Kodeksu pracy, pracodawca jest zobowiązany przeprowadzać na swój koszt, badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz udostępniać je pracownikom. Natomiast częstotliwość wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych została ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2.02.2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.

Jakich przyrządów pomiarowych używamy?

Pobieranie i oznaczanie tlenku węgla, wykonujemy na podstawie Cer­ty­fi­katu Akre­dy­ta­cji wy­da­nego przez Pol­skie Cen­trum Akre­dy­ta­cji o nr AB 1695 i realizujemy metodą elektrochemiczną zgodnie z własną procedurą badawczą.

Do pobierania i oznaczania tlenku węgla używamy miernik wielogazowy z sensorem CO oraz gaz wzorcowy, za pomocą którego sprawdzamy miernik przed rozpoczęciem i po zakończeniu każdego badania. Sprawdzenie takie daje pewność, że wynik poboru i oznaczenia jest prawidłowy i nie ma konieczności jego powtarzania.


Wykonaliśmy badanie tlenku węgla – co dalej?

  1. O wynikach badań i pomiarów pracodawca ma obowiązek niezwłoczne poinformować pracowników.
  2. Na podstawie wyników badań i pomiarów pracodawca prowadzi na bieżąco rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy. Rejestry muszą być przechowywane przez okres 40 lat, licząc od daty ostatniego wpisu.
  3. Aktualizujemy ocenę ryzyka zawodowego związanego z narażeniem pracowników na substancje chemiczne (tlenek węgla) i inne czynniki szkodliwe w oparciu o wyniki pomiarów na podstawie wielkości charakteryzujących narażenie (np. wg. skali trójstopniowej PN-N-18002:2011).
  4. W sytuacji przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS i NDSCh) pracodawca ma obowiązek eliminować u źródła ryzyko zawodowe związane z narażeniem na czynniki chemiczne lub ograniczać je do możliwie najniższego poziomu, uwzględniając dostępne rozwiązania techniczne oraz postęp naukowo techniczny.
 

Aktualności

Badanie wydatku energetycznego metoda wentylacji płuc

  21 Marzec 2020
Więcej

Akredytacja PCA dla Laboratorium Badań Środowiska Pracy

  05 Maj 2019
Więcej
Zobacz wszystkie aktualności

Potrzebujesz naszej pomocy? Napisz do nas. Jesteśmy do Twojej dyspozycji

Wypełnij formularz