Oświe­tle­nie Elek­trycz­ne­


 

Dlaczego, tak ważne jest właściwe oświetlenie stanowisk pracy?

Ponad 80% informacji rejestrowanych przez mózg człowieka dociera przez narząd wzroku. Istotną rolę w zapewnieniu odpowiednich warunków pracy odgrywa oświetlenie, a więc zastosowanie światła w celu uwidocznienia miejsc, przedmiotów lub ich otoczenia. Rezultatem niedoświetlenia stanowisk pracy jest wykazywany corocznie w statystykach GUS przyrost o 9-10% liczby miejsc pracy niedoświetlonych, stanowiących potencjalne zagrożenie w miejscu pracy.  Niespełnienie wymagań oświetleniowych określonych w normie PN-EN 12464-1:2012, prowadzi do zwiększenia obciążenia narządu wzroku, pojawienia się dolegliwości oraz obniża się wydolność wzrokowa. W konsekwencji spada wydajność pracy i zwiększa się ryzyko powstania wypadku przy pracy.

Jakie skutki zdrowotne powoduje nieprawidłowe oświetlenie stanowisk pracy?

Skutkiem obciążenia narządu wzroku w przypadku osób o prawidłowym stanie tego narządu jest zmęczenie wzroku objawiające się:

  • podrażnieniem oczu (swędzeniem, pieczeniem, zaczerwienieniem, łzawieniem),
  • osłabieniem widzenia (podwójnym widzeniem, zamazywaniem obrazu itp.),
  • bólem głowy.

Długotrwała praca w niewłaściwych warunkach oświetleniowych sprzyja osłabieniu narządu wzroku i pojawieniu się lub pogłębianiu wad wzroku. 

Jakie są rodzaje oświetlenia?

Ze względu na rodzaj zainstalowanych opraw oświetleniowych wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje oświetlenia:

  • oświetlenie ogólne - równomierne oświetlenie pewnego obszaru bez uwzględnienia szczególnych wymagań dotyczących oświetlenia niektórych jego części,
  • oświetlenie miejscowe - dodatkowe oświetlenie przedmiotu pracy wzrokowej, z uwzględnieniem szczególnych potrzeb oświetleniowych - stosowane w celu zwiększenia natężenia oświetlenia, uwidocznienia szczegółów itp., załączane niezależnie od oświetlenia ogólnego,
  • oświetlenie złożone - oświetlenie składające się z oświetlenia ogólnego oraz oświetlenia miejscowego.

Jakie parametry oświetlenia wpływają na bezpieczeństwo pracy?

Do podstawowych parametrów oświetlenia elektrycznego wpływających na bezpieczeństwo pracy należą:

  • natężenie oświetlenia E - stosunek strumienia świetlnego padającego na powierzchnię zawierającą dany punkt powierzchni oświetlonej do wartości powierzchni, a jednostką jest luks, [lx],
  • równomierność oświetlenia δ - iloraz natężenia oświetlenia najmniejszego do średniego na danej powierzchni,
  • luminancja L – stosunek światłości powierzchni świecącej w danym kierunku do rzutu tej powierzchni na płaszczyznę prostopadłą do danego kierunku,
  • olśnienie – przebieg (stan) procesu widzenia, przy którym występuje odczucie dyskomfortu, zmniejszenie rozpoznawania przedmiotów, w wyniku niewłaściwego rozkładu lub zakresu luminancji lub nadmiernych kontrastów,
  • barwa światła – określana przez temperaturę barwową, która jest temperaturą bezwzględną ciała czarnego promieniującego światło o tej samej chromatyczności co dane promieniowanie, a jednostką jest kewlin, [K],
  • migotanie – odczucie niestabilności wrażenia wzrokowego powodowane przez bodziec świetlny, którego luminancja lub rozkład widmowy zmieniają się w czasie,
  • efekt stroboskopowy – pozorne zatrzymanie elementu wirującego maszyny oświetlonej światłem okresowo zmiennym o odpowiedniej częstotliwości.

W jakich warunkach przeprowadza się pomiary oświetlenia elektrycznego?

Pomiary parametrów oświetlenia elektrycznego wnętrz wykonuje się w warunkach eksploatacyjnych oraz po zapadnięciu zmroku lub w dzień po szczelnym zasłonięciu okien taki sposób, aby do pomieszczenia nie docierało światło dzienne.

W jakich jednostkach mierzymy oświetlenie?

Luks [lx] określany jest jako oświetlenie wywołane przez równomiernie rozłożony strumień świetlny o wartości równej 1 lumen [lm] padający na powierzchnię 1 [m2], a więc 1 [lx] = 1 [lm/m2]. Luks to jednostka natężenia oświetlenia widziana przez ludzkie oko. Natężenie oświetlenia jest miarą tego jak strumień świetlny jest rozłożony na danym obszarze.

Z jaką częstotliwością wykonujemy pomiary oświetlenia elektrycznego?

Przepisy precyzyjnie nie określają z jaką częstotliwością należy wykonywać pomiary oświetlenia elektrycznego. Przyjmuje się, że po każdej modernizacji oświetlenia lub co 5 lat. Czasookres wynika z faktu, że instalacja oświetlenia elektrycznego jest elementem instalacji elektrycznej obiektu budowlanego. Natomiast badanie instalacji elektrycznej reguluje art. 62 ust. 1, pkt. 2 Ustawy prawo budowlane „obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego(…), kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów”.

Jakich przyrządów pomiarowych używamy?

Pomiar oświetlenia elektrycznego (natężenia oświetlenia), wykonujemy na podstawie Cer­ty­fi­katu Akre­dy­ta­cji wy­da­nego przez Pol­skie Cen­trum Akre­dy­ta­cji o nr AB 1695 i realizujemy zgodnie z normami PN-83/E-04040.03 i PN-EN 12464-1:2012.

Do pomiaru oświetlenia elektrycznego (natężenia oświetlenia), używamy precyzyjnego miernika całkującego promieniowania naturalnego i sztucznego oraz kalibratora fotometrycznego, za pomocą którego sprawdzamy miernik przed rozpoczęciem i po zakończeniu każdego pomiaru. Sprawdzenie takie daje pewność, że wynik pomiaru jest prawidłowy i nie ma konieczności jego powtarzania.

 

Jak bada się oświetlenie na stanowiskach pracy?

Obszar zadania (OZ) to część pola w miejscu pracy, gdzie wykonywane jest zadanie wzrokowe.

Obszar bezpośredniego otoczenia (OBO) to pas o szerokości co najmniej 0,5 m wokół obszaru zadania wzrokowego, występujący w obrębie pola widzenia.

Obszar tła (OT) to obszar o szerokości co najmniej 3m, sąsiadujący z obszarem bezpośredniego otoczenia, w obrębie granic przestrzeni. Zwyczajowo przyjmowany jest na podłodze.

Jak dobrać temperaturę barwową do natężenia oświetlenia stanowiska pracy?

Wygląd określonego przedmiotu może ulegać zmianom w warunkach oświetlenia różnymi typami źródeł światła. Dlatego ważny jest dobór odpowiedniego stopnia oddawania barw do danego rodzaju pracy wzrokowej.  Barwę światła określa się za pomocą temperatury barwowej i podaje się w kelwinach [K].

Zalecane przedziały temperatur barwowych w zależności od poziomów natężenia oświetlenia


Wykonaliśmy pomiary oświetlenia elektrycznego – co dalej?

  1. O wynikach pomiarów pracodawca ma obowiązek niezwłoczne poinformować pracowników.
  2. W sytuacji niespełniania wymagań określonych w normie PN-EN 12464-1:2012 „Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach”, pracodawca ma obowiązek dostosowania oświetlenia elektrycznego do wymagań normy. Powyższy wymóg jest określony w §10 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
 

Aktualności

Badanie wydatku energetycznego metoda wentylacji płuc

  21 Marzec 2020
Więcej

Akredytacja PCA dla Laboratorium Badań Środowiska Pracy

  05 Maj 2019
Więcej
Zobacz wszystkie aktualności

Potrzebujesz naszej pomocy? Napisz do nas. Jesteśmy do Twojej dyspozycji

Wypełnij formularz